Strona przechowuje informacje w plikach cookies. Moesz okreli zasady przechowywania i dostpu w ustawieniach przegldarki. Informacja X

Artykuy QR Code

W treci niektrych artykuw mog znale si informacje, ktrych nie miaem moliwoci osobicie zweryfikowa, nie mniej jednak pochodzce ze rde o duej wiarygodnoci.

Zdjcia, parametry i opisy usterek:
Artykuy i ciekawostki ze rde zewntrznych
Behringer X32 - kilka spostrzee
Behringer X32  Artyku bdzie dotyczy moich spostrzee zwizanych z niektrymi funkcjami lub ich brakiem. Pomin tutaj oczywiste sprawy lub takie ktrych rozwizania bez problemu znajdziemy w instrukcji. Nie bdzie to take szkolenie z obsugi stou. Tekst dotyczy miksera Behringer X32 z firmware w wersji 2.16, w innych wersjach niektre z wymienionych opcji mog dziaa inaczej.
Aby informacje byy przedstawione w miar w przejrzysty sposb zastosuj form w ukadzie pytanie - odpowied.

Czy szyny Mix 1 - 16 moemy wzajemnie wysya na siebie?
Zamy, e szyna 9 jest grup wokali (np. chr) i chcielibymy j wysa na szyn 1 gdzie mamy podpity monitor odsuchowy.
Bezporednio za pomoc "Sends on Fader" lub "Bus Sends" w channel strip nie da si tego zrobi. Moemy jednak w konfiguracji dowolnego kanau ustawi jako jego rdo potrzebn nam szyn (w tym przypadku 9). Robimy to wciskajc klawisz Home i w zakadce "config" na licie "source" wybieramy interesujc nas szyn, nastpnie kana ten moemy wysa do dowolnej szyny. Wysyka do szyny, ktra jest rdem nie dziaa (nie zalenie od trybu w jakim jest ustawiona Pre, Post, Sub Group), aby nie powstaa ptla.

Jak wczyta scen nie zmieniajc konfiguracji szyn (Bus) i wysyek na nie (Pre, Post, Sub Group itd)?
Behringer X32 safe channel Zamy, e mamy st skonfigurowany tak, e na szynach 15, 16 (link stereo, Sub Group) jest grupa wokali (np. chr) natomiast w scenie jest ona zapisana na szynach 9, 10, na ktrych aktualnie mamy odsuchy. Wczytujc dowolny kana z biblioteki (Home ⇒ Untylity) lub wyej wymienion scen, wysyki na szyny 9 i 10 zmieni si na Sub Grup, ktra trafi do podpitych tam monitorw (jeli routing jest skonfigurowany tak samo). Aby tego unikn przy wczytywaniu dowolnego kanau musimy odznaczy "sends ⁄ main" po lewej stronie w oknie Preset. Jeli chcemy unikn zmiany konfiguracji samych szyn jak i wysyek na kanaach przy zmianie sceny, naley wej w okno wyboru scen, nastpnie w zakadk "param safe" i zaznaczy ktrych szyn ma dotyczy zabezpieczenie - w ten sposb aden z kanaw nie zmieni konfiguracji wysyki (Pre, Post, Sub Group). Teraz naley zabezpieczy same szyny (przed zmian parametrw np. korekcji czy opisu). Wchodzimy w zakadk "chan safe" i na licie Buses wybieramy, ktre szyny chcemy zabezpieczy.

Czy moemy wypuci ze stou TalkBack nie kierujc go na szyny (Bus)?
Tak, w Routing moemy wybra na ktrym wyjciu ma si pojawi TB (moe by to rwnie pomocnicze wyjcie AUX: 1 - 6). Przy takiej konfiguracji bdzie on syszalny niezalenie czy wybierzemy Talk A czy Talk B (w konfiguracji A oraz B moemy wybra, na ktre szyny ma trafi).

Czy da si przypadkowo wysa powroty efektw na szyny, na ktrych znajduj si wysyki tych efektw, doprowadzajc do zaptlenia?
Tak, po przekroczeniu pewnego poziomu nastpi sprzenie.

Czy kanay powrotw efektw da si inaczej skonfigurowa?
Nie, s one na sztywno przypisane do wyj efektw (1 - 4).

Czy na wyjciu Monitor Out moemy ustawi inny sygna ni na suchawkowym?
Nie, jedynie moemy regulowa niezalenie poziom dla tych wyj, reszta opcji jest wsplna.

Czy powroty efektw 1 - 4 pracujcych w trybie insert da si wysa na szyny Mix 1 - 16?
Pierwsze cztery z omiu dostpnych efektw mog pracowa zarwno w trybie wysyki (z szyny) i stereofonicznego powrotu, jak rwnie w trybie insert. Przy pracy w trybie insert odpowiednie kanay na stole nadal s przypisane do powrotw tych efektw, jednak nie mona ich wysa na szyny (1 - 16, mono, L+R). Podnoszc fader sygna nigdzie nie trafia (jest zmutowany softowo). Jeli jednak zaley nam na wysyce takiego efektu do ktrej z szyn, naley zmieni konfiguracj dowolnego kanau wybierajc jako jego rdo powrt danego efektu, kana taki moemy pniej wysa do dowolnej z szyn.
Jeli efekt by insertowany na szynie (nie na kanale), naley uwaa aby kanau, ktrego rdem jest powrt efektu nie wysa na szyn, na ktrej jest zainsertowany ten efekt, poniewa nastpi ptla i co za tym idzie sprzenie.

Czy wysyajc sygna z kanau na zlinkowane szyny (Bus-y) (pracujce w trybie stereo) moemy panoramowa wysyk?
Behringer X32 channel strip Tak. Jeli szyny pracuj w dowolnym trybie Pre lub Post (In ⁄ LC, Pre EQ, Post EQ, Pre Fader, Post Fader) mona to zrobi na ekranie Home ⇒ zakadka sends lub w channel strip ⇒ Bus Sends wybranego kanau (Select). W przypadku zlinkowania szyn jedno pokrto dziaa jako poziom wysyki, drugie jako panorama wysyki, natomiast korzystajc z Sends on Fader regulujemy poziom wysyki do obu szyn rwnoczenie, gdy zmieniajc pooenie jednego suwaka drugi porusza si tak samo. Jeli szyny pracuj jako Grupy (Sub Group) to za pomoc channel strip ⇒ Main Bus ⇒ Pan ⁄ Bal po wybraniu kanau ktry chcemy panoramowa (rwnoczenie zmieni si nam panorama wysyki do szyny gwnej L+R, jeli kana rwnie do niej trafia, co jest oczywiste) (kanay po zlinkowaniu automatycznie zostaj rozrzucone skrajnie w panoramie).

Czy moemy panoramowa wysyk zlinkowanych kanaw (stereo), do zlinkowanych szyn Mix (stereo)?
Tak. Home ⇒ sends lub jeli szyny pracuj w dowolnym trybie Pre lub Post to za pomoc channel strip ⇒ Bus Sends - opis j.w., natomiast jeli szyny pracuj jako Grupy (Sub Group) to za pomoc channel strip ⇒ Main Bus ⇒ Pan ⁄ Bal - opis j.w.

Czy moemy wybiera proporcj wysyki zlinkowanych kanaw (stereo) do pojedynczej szyny (mono) lub jeli pracuje ona jako Sub Group-a wysa do niej tylko jeden ze zlinkowanych kanaw?
Nie, aby to zrobi naley je rozlinkowa, inaczej zarwno prawy, jak i lewy bd wysyane rwnomiernie do szyny mono. Regulacja panoramy do szyny gwnej L+R te nie ma wpywu na wysyk do Sub Group pracujcych mono.

Jak ustawi panoram wysyek do zlinkowanych szyn po rozlinkowaniu kanaw?
Za pomoc channel strip ⇒ Bus Sends lub Home ⇒ zakadka sends.
Jeli wysyamy zlinkowane kanay (stereo) do zlinkowanych szyn mix (stereo) to automatycznie wysyaj si one w trybie stereo (L do L, R do R). W momencie kiedy rozlinkowujemy sparowane wczeniej kanay pozostaj rozsunite w panoramie zarwno na szyn gwna L+R jak i na sparowane szyny pomocnicze mix. Aby wrci do pozycji centralnej (albo kadej innej) na szyn gwn uyjemy funkcji panoramy. Jednak nadal kana, ktry wczeniej by lewy bdzie trafia na szyn pomocnicz lew, a prawy na praw mimo, e w tej chwili pracuje on ju jako mono i powinien trafi na obie. Aby pozby si takiej sytuacji skorzystamy z channel strip ⇒ Bus Sends, gdzie jedno pokrto dziaa jako poziom wysyki, a drugie jako panorama.

Czy za pomoc Sends on Fader moemy wysya kana(-y) do gwnej szyny Mono (Main)?
Tak. Wyglda to tak samo jak w przypadku wysyki do pomocniczej szyny Mix (1-16).

Czy za pomoc Sends on Fader moemy wrzuci kana(-y) do szyn(-y) pracujcych jako Sub Group-y?
Tak. Domyle kana nie jest wrzucony do (Sub) grup (wysyki s zmutowane). Aby go doda do grupy mona skorzysta z ekranu lub wcisn przycisk Sends on Fader, wybra kana (Select), ktry chcemy doda i rozmutowa interesujca nas szyn (na ktrej znajduje si grupa) lub odwrotnie: wybra szyn i rozmutowac kana, ktry chcemy do niej doda.
Pamitajmy, e jeli nie skonfigurowalimy szyny globalnie jako Sub Group-a (Home ⇒ config), musimy to zrobi na kadym kanale, ktry chcemy do niej doda.

Czy za pomoc channel strip ⇒ Bus Sends moemy wysya szyny do Matrix?
Tak. W przypadku wybrania dowolnej szyny (mix, mono, L+R) za pomoc Select, channel strip dziaa dla tej szyny (oczywicie funkcje, ktre s dla niej dostpne). Bus Sends powoduje wysyk do Matrix-w (1 - 6).

Czy szyny L+R moemy wysa do Matrix za pomoc Sends on Fader wybierajc (Select) szyn Matrix-a?
Nie. Jest to jedyna szyna, ktr aby wysa musimy j zaznaczy (Select) i podnie interesujcy nas Fader Matrix-a (lub skorzysta z channel strip ⇒ Bus Sends). Wszystkie inne szyny (Mix 1 - 16, mono) dziaaj w obu kierunkach, czyli moemy wybra szyn i regulowa poziom wysyki suwakiem Matrix-a lub wybra Matrix-a i regulowa wysyk suwakiem szyny.
Fader (suwak) L+R zawsze reguluje poziom wyjcia sumy, jest to jedyny suwak, ktry nigdy nie zmienia swojej funkcji.

Czy wysyk z szyny gwnej L+R na zlinkowane Matrix-y (stereo) moemy niezalene balansowa?
Regulacja Balansu L+R ma wpyw na wysyk do stereofonicznego Matrix-a (link) proporcjonalnie do tego co robimy na sumie. Wysyka L+R za pomoc Home ⇒ sends lub channel strip ⇒ Bus Sends reguluje proporcj kanaw do Matrix-a (nie ma wpywu na szyn gwn L+R) jednak jest umieszczona po Balansie szyny gwnej L+R od ktrej proporcje poziomw kanaw s nadal zalene.
Posugujc si ekranem zauwaymy, e proporcje wysyek (sends) s bdnie opisane Pan zamiast Bal (myl, e w niczym to nie przeszkadza i kady wie o co chodzi). Jest to jedyny przypadek kiedy w channel strip ⇒ Bus sends pojawia si Balans, a nie Panorama.

Czy poszczeglne kanay szyn pomocniczych pracujcych w trybie stereo (link) moemy Panoramowa wysyajc je do L+R lub stereo Matrix (link)?
Tak. Regulacja zawsze dziaa jako Panorama dla wybranej szyny (Select), niezalenie od trybu w jakim ona pracuje (Pre, Post, Sub Group) (domylnie po zlinkowaniu szyn s one skrajnie rozoone w panoramie) (nie ma moliwoci wybrania dwch szyn i regulacji w trybie Balansu).

Czy w korektorze Dual Graphic EQ (Effects) moemy kopiowa ustawienia jednego kanau na drugi (A do B lub B do A)?
Bezporednio w konsolecie nie, natomiast posugujc si programem Mixing Station pod Android-a tak. Wybieramy FX, aby wej w okno efektw, nastpnie interesujcy nas Dual EQ, za pomoc ikonki folderu rozwijamy menu i wybieramy Copy, przechodzimy do drugiego kanau (A/B) i klikajc na folder wybieramy Paste. Rwnie moemy przej do innego korektora i tam wklei ustawienia na dowolny kana. Jeli natomiast chcemy w programie skopiowa oba kanay na inny korektor wybieramy Copy A+B.

Czy moemy poda sygna z komputera cyfrowo (USB) zamiast analogowo?
Behringer X32 routing Tak. Wykorzystujemy do tego kabel USB i kart X-USB seryjnie montowan w mikserze (ktra ma moliwo wysyki i odbioru 32 kanaw). Na komputerze instalujemy sterowniki dostpne na stronie producenta karty ⁄ miksera. W mikserze, w Ruting ⇒ Home ⇒ Aux In Remap wybieramy Card 1-2 co spowoduje przydzielenie sygnau stereo z komputera na pierwsze dwa kanay AUX w stole.

 Funkcje, ktrych nie ma, a mogyby okaza si przydatne:
1. Dowolne mieszanie rde kanaw wejciowych pomidzy AES50 (np. digital snake s16, s32, sd16, sd8), a wbudowanymi przedwzmacniaczami (preamp).
W Ruting-u moemy wybiera konfiguracj rda sygnau dla kadej semki kanaw. Nastpnie w konfiguracji dowolnego kanau moemy wybra dowolne rdo w obrbie wszystkich przedwzmacniaczy jakie zostay wybrane w Ruting-u (nie tylko tej semki) plus AUX-y, USB Player, powroty efektw oraz szyny Mix 1-16. Niestety, jeli potrzebujemy przykadowo 30 rde sygnau z digital snake i 2 z lokalnych przedwzmacniaczy nie da si tego skonfigurowa. Musimy si zdecydowa, albo na opcj wszystkie 32 z digital snake, albo 24 z digital snake i 8 lokalnie (oczywicie w tym przypadku na dowolnym z kanaw wejciowych moemy wybra dowolny przedwzmacniacz z dostpnych 24 w digital snake lub z 8 lokalnych). Na pocieszenie, nie zapominajmy, e mamy zawsze dostpne lokalne 6 symetrycznych wej AUX.
2. Uywanie kanaw wbudowanego USB Player-a do wprowadzenia sygnau z laptopa.
W skrcie chodzi o to, eby sygna z komputera po USB wpuci na kanay AUX 7-8, nie zmieniajc przy tym konfiguracji wej dla kanaw AUX 1-6 (z lokalnych gniazd AUX 1-6).
Przykad: jako, e odtwarzacz USB ma moliwo odczytu tylko plikw w formacie WAV z tak czstotliwoci prbkowania z jak aktualnie pracuje st, przydatne byoby czasami, nie zajmujc innych kanaw w mikserze, wprowadzi sygna z komputera (jako zewntrznego odtwarzacza) na kanay przydzielone pod lokalny USB Player. Niestety, aby tak je skonfigurowa musimy w Routing-u wybra jako rdo sygnau dla pierwszych dwch kanaw AUX w stole pierwsze dwa kanay karty rozszerze (lub analogowo pierwsze dwa lokalne wejcia AUX), a nastpnie w konfiguracji kanaw AUX 7 i 8 zmieni rdo. Spowoduje to zdublowanie sygnaw na AUX-ach 1-2 oraz 7-8, co zazwyczaj nie ma wikszego sensu. Moemy AUX-y 1-2 wykorzysta zmieniajc ich rdo, na co co innego, tyle, e i tak bdzie to co, co mamy ju gdzie na stole. Jedyne praktyczne zastosowanie ma wysyka szyny na szyn lub insertowanego efektu na szyn - dziki temu nie zajmiemy kanaw mikrofonowych (sposb opisaem wczeniej).
3. Linkowanie dwch dowolnych bdcych obok siebie kanaw.
Aktualnie moemy zlinkowa kanay tak, aby pierwszy z nich by nieparzysty a drugi parzysty (np. 3 z 4), odwrotnie nie ma moliwoci (np. 2 z 3).
4. Podgld konfiguracji wysyek wszystkich kanaw do danej szyny.
Wygodn funkcj byaby moliwo wywoanie okna, w ktrym widzielibymy rwnoczenie konfiguracj wysyek wszystkich kanaw do danej szyny.
Robic Sub Grup moemy wybra jej globaln konfiguracj, to samo dotyczy si Aux Pre, Post itd., jednak czasem zachodzi potrzeba wysyki czci kanaw (mikrofonowych) na monitory w trybie Pre (przed tumikiem ), a dla innych (odtwarzacz do podkadw) po tumiku (Post), aby np. wyciszy muzyk na froncie i monitorach jednoczenie. Ustawiamy sobie to po kolei. Niestety, jeli chcemy si upewni czy dla wszystkich rde sygnau mamy naleyt konfiguracje musimy po kolei przegldn wszystkie kanay.
Okno z podgldem, ktre kanay s skierowane do L+R lub Mono rwnie przypieszyoby prac w niektrych sytuacjach.
5. Kopiowanie miedzy sob kanaw w Dual EQ za pomoc konsolety.
6. We wbudowanym USB Player-ze moliwo: stworzenia playlist-y lub zmiany kolejnoci utworw, odtwarzania formatu mp3 i plikw WAV zapisanych z inna czstotliwoci prbkowania ni pracuje st oraz podgld penego opisu w przypadku dugich nazw pliku.
Przejciwki, przelotki, sygnaowe i zasilajce... - po co to komu?
 Te niepozorne elementy pozwalajce na poczenie ze sob dwch rodzajw zcz niejednokrotnie ratuj sytuacj. O ile w systemie sterowania owietleniem DMX w zasadzie moemy ograniczy si do przejcia pomidzy "kocwkami" 3 pin-owymi na 5-cio oraz odwrotnie to w sygnaach audio wystpuje ich duo wiksza rnorodno. Nie zapominajmy take o zasilaniu, ale o tym pniej.
 Przelotki (adaptery), moemy podzieli ze wzgldu na zastosowane typy zcz oraz ze wzgldu na budow. W drugim przypadku wyrniamy jednolite i te oparte na kablu. Porczniejsze i mniejsze zapewne s te jednolite, jednak maj one kilka minusw. wtyki audio Doczone do kabla sygnaowego powoduj przeduenie wtyku, co za tym idzie wiksze prawdopodobiestwo przypadkowego uamania ktrego elementu lub uszkodzenia gniazda w sprzcie, ewentualnie jego lutw. Zdarzaj si wersje nierozbieralne - jednorazowe, nie ma moliwoci ich naprawy ani zmiany kocwek na lepsze (w celu poprawy jakoci produktu). Pod tym wzgldem adaptery wykonane za porednictwem przewodu przoduj, mam na myli wysokiej jakoci krtki kabel (kilkanacie, kilkadziesit cm), ktry z zaoenia nie jest samodzielnym przewodem sygnaowym. W takim przypadku wozimy ze sob niewielki, lekki case z przejciwkami i standardowy zestaw przewodw, zamiast duych iloci rnego rodzaju rzadko potrzebnych kabli. Dusze przewody bdce rwnoczenie przejciem z jednego rodzaju zcza na drugi dobrze sprawdz si w instalacjach staych, gdzie s wpite w konkretne urzdzenia.
 Stosujc przelotki nie sugerujmy si tylko tym, e "kocwki" do siebie pasuj. Dla przykadu, przejciwka z eskiego XLR na mski TRS, bdzie fizycznie pasowaa do wpicia mikrofonu bezporednio w wejcie liniowe miksera, jednak oczywicie ze wzgldu na rnic poziomw nie zadziaa ona prawidowo. Potrzebny jest jeszcze element aktywny - przedwzmacniacz (preamp).

 W tym momencie naley wspomnie o obowizujcym standardzie wyprowadze w najczciej wystpujcych zczach:
XLR (Canon) 3 pin:
 • Audio analog: pin 1 "masa", pin 2 "+", pin 3 "-"
 • Audio cyfra (AES3 Type I): pin 1 "masa", pin 2 "+", pin 3 "-"
 • DMX: pin 1 "masa", pin 2 "-", pin 3 "+"
XLR (Canon) 5 pin:
 • DMX: pin 1 "masa", pin 2 "data -", pin 3 "data +", pin 4 "extra data -", pin 5 "extra data +"
TRS (duy jack stereo):
 • Symetryczne: tip (kocwka) "+", ring (piercie ) "-" , sleeve (tuleja) "masa"
 • Stereo: T - kana lewy, R - kana prawy, S - masa
 • Insertowe: T - wyjcie, wysyka (out, send), R - wejcie, powrt (in, return) (opis od strony miksera)
TS (duy jack mono): T - sygna , S - masa
mini TRS (mini jack stereo): T - kana lewy, R - kana prawy, S - masa
RCA (cinch): rodek (Center Conductor) - sygna, Shield (ekran) - masa

 Opisy:
• masa, ground, gnd,⊥, , , earth, common
• sygna, ya gorca, hot, +, Data True
• sygna o odwrotnej polaryzacji, ya zimna, cold, - , invert polarity, Data Complement

 Poziomy sygnaw:
• mikrofonowy: okoo kilkadziesit miliwoltw (mV)
• liniowy konsumencki: 0,32V (-10dBV)
• liniowy profesjonalny: 1,23V (+4dBu)

 Rodzaje sygnaw audio:
• symetryczny analogowy (XLR, TRS)
• niesymetryczny analogowy (TS, RCA)
• symetryczny cyfrowy AES ⁄ EBU (IEC 60958 Type I, XLR) (coraz czciej opisywany jako AES)
• niesymetryczny cyfrowy S ⁄ PDIF (IEC 60958 Type II-Unbalanced, RCA) (coax)
• optyczny cyfrowy S ⁄ PDIF (IEC 60958 Type II Optical-Fiber, F05 ⁄ TOSLINK)

 Midzy wyej wymienionymi sygnaami elektrycznymi analogowymi o zblionym poziomie moemy stosowa zwyke przelotki, natomiast wszelkiego rodzaju konwersje innych sygnaw wymagaj odpowiednich ukadw elektronicznych.
 Nastpna sprawa do kwestia sygnaw symetrycznych (zbalansowanych) i niesymetrycznych (niezbalansownych) oraz ich wzajemnej zamiany.
 Prawidowa symetryzacja lub desymetryzacja wymaga dodatkowych ukadw (pasywnych np. transformator lub aktywnych np. wzmacniacz operacyjny). W przypadku przesyania sygnau na dusze odlegoci naley stosowa posta symetryczn (wiksza odporno na zakcenia) i wyej wymienione ukady elektroniczne.
Nie oznacza to, e nie da si poczy ze sob tych dwch standardw za pomoc samej przelotki. W tym celu zwieramy zimn y do masy. Spora wikszo sprztu jest odporna na takie zabiegi, zarwno w przypadku wyjcia sygnau jak i co oczywiste wejcia (dua impedancja).
 Odruchowo przy poczeniu urzdze za pomoc przelotki, czy te bezporednio kablem, czowiek nie zastanawia si nad rozkadem sygnaw w zczu. Przyjte s pewne wyej podane standardy, ktre maj uatwi prac i wszyscy powinni si do nich stosowa celu uniknicia problemw. Czasem jednak nawet w urzdzeniach firmowych zdarzaj si odstpstwa. Na koniec artykuu podam kilka przykadw. Warto wic zagldn do instrukcji sprztu, ktrego jeszcze nie znamy.
 Schematy przej pomidzy rnymi typami zcz audio znajdziecie tutaj: Audio Adapters
 Sygnay sterujce owietleniem za pomoc protokou DMX zazwyczaj czymy XLR-ami 3 lub 5-cio-pinowymi. Adapter jednego standardu na drugi wykonany jest poprzez poczenie ze sob tych samych nr kocwek (1⇒1, 2⇒2, 3⇒3, 4 i 5 pozostawiamy niepodpite). Moemy jeszcze spotka przejciwk z XLR na RJ45, dla przykadu produkt firmy Neutrik (opis pocze i szczegy w linku): In-line DMX to RJ45 Adapter.
 Standardy komputerowe jak np. USB, FireWire, RS232, RJ45 itd., ktre coraz czciej pojawiaj si w sprzcie estradowym pomin, zainteresowanych odsyam na strony powicone informatyce.
 Take przesy cyfrowy, wielokanaowy elektryczny lub optyczny jak np. MADI, ADAT, DANTE, ROCKNET, ETHERSOUND, COBRANET, ULTRANET itd. nie dotyczy pasywnych przejciwek.
 Przejdmy teraz do pocze elektrycznych zasilajcych. Zasadniczo moemy je podzieli na dwie grupy: trjfazowe i jednofazowe.
 W przypadku prdu jednofazowego w Polsce moemy spotka gniazdka sieciowe typu C (bez przewodu ochronnego - coraz rzadziej), typu E (z ochron) i czasami, gownie w sprzcie i listwach zasilajcych typu F (niemieckie, schuko). S jeszcze gniazdka na tzw. pask wtyczk - mona j wpi w kady z wyej wymienionych rodzajw gniazd. O ile wtyczki te wystpuj, to gniazdek praktycznie nie spotyka si w naszej brany. Z jednofazowych zcz wyrni mona jeszcze przemysowe 16A, 32A i 63A. 32 i 16 czasem stosujemy do opinania rackw (np. wzmacniacze) i innych ukadw, gdzie zaley nam na pewnoci i niezawodnoci zasilania.
 Co do samych wtyczek sieciowych, nikt nam nie zabroni woenia ze sob adapterw na inne standardy, ale mao prawdopodobne, abymy je wykorzystali (chyba, e w przypadku wsppracy z zagranicznymi firmami lub zespoami). Wyjtkiem moe by schuko na typ E.
Do gniazdek schuko ze stykami ochronnymi u gry i dou ciko woy zwyk wtyczk, tym bardziej, e posiada ono po bokach specjalne rowki prowadzce i standardowa wtyczka typu C lub E nie zmieci si tam. Nawet jeli bymy j jako woyli to prawdopodobne jest uszkodzenie "blaszek" PE gniazda. Na szczcie wikszo aktualnie stosowanych i sprzedawanych wtyczek sieciowych jest uniwersalna oraz kompatybilna z jednym i drugim rodzajem.
Jeli posiadamy urzdzenie z wtyczk zagraniczn to najlepiej przejciwk mie na stae przypita, abymy jej przypadkiem nie zapomnieli.
 Od strony urzdze najczciej spotykamy trzy rodzaje pocze z kablem zasilajcym: przewd wprowadzony na stae, zcze komputerowe IEC (C14) (teoretycznie przewidziane do 10A, jednak producenci sprztu wcale nie rzadko o tym zapominaj) oraz PowerCon (20A i 32A). Oczywicie moemy stosowa rne kombinacje miedzy wyej wymienionymi standardami, jednak naley pamita o zachowaniu "biegunowoci" oraz odpowiedniego przekroju kabla. W przypadku PowerCon-a, mimo i zosta zaprojektowany na wikszy prd to maksymalnie z gniazdka sieciowego pobierzemy 16A (jeli jest ono prawidowo zabezpieczone). Moglibymy skorzysta z przelotki zcza siowego 3x32A na 1,2 lub 3 PowerCon-y 32A (kady z osobnej fazy), jednak jeli zabezpieczenie zostanie "wybite" wycz nam si wszystkie 3 urzdzenia ( "S" trjfazowy). Kwestie zwocznoci bezpiecznikw pomijam.
 O bezpiecznikach wicej moecie znale tutaj: Anatomia bezpiecznika
 Przejdmy teraz do adapterw zasilania siowego trjfazowego. Ukad czteroyowy (TN-C lub TT) pominiemy, gdy do poprawnego przejcia na TN-S, ktry jest nam potrzebny, sama przelotka nie wystarczy (brakowaoby prawidowo wykonanego uziomu). Zatem wpinamy si w gniazdo z picioma zczami (L1, L2, L3, N, PE). Jeli natomiast podajemy kabel picioyowy nie zakoczony wtyk, tzw. "wsy" to jego podczenie naley do zakadu energetycznego lub uprawnionej osoby (przewody N i PE zostan podpite do odpowiadajcych im szyn lub do szyny PEN). Istnieje co prawda opcja zasilania czteroyowego i uziomu przyczonego do naszej rozdzielni (TN-C-S), ale to nie temat zwizany z przejciwkami, a raczej energetyk i rozdzielnicami elektrycznymi.
     A wic do rzeczy... Przydatnymi mog okaza si: zlacza silowe
  • Rozganiki siowe - kiedy np. mamy kilka wtyczek i jedno gniazdo. Suma prdw wszystkich wtyczek nie moe przekroczy maksymalnego prdu na jaki przewidziane zostao gniazdo z ktrego si rozgaziamy. Naley rwnie stosowa stopniowanie zabezpiecze.
  • Przelotki z mniejszej wartoci prdu na wiksz - dla przykadu: moe si okaza e nasza rozdzielnia ma wejcie 125A, a my mamy do dyspozycji gniazdo 63A, o ile nie potrzebny nam bdzie prd powyej 63A to spokojnie moemy skorzysta z takiego rozwizania.
  • Przelotki z wikszej wartoci na mniejsz - sytuacja odwrotna tylko tutaj najlepiej gdybymy mieli adekwatne zabezpieczenie na wejciu rozdzielni (lub sprztu np. dimmera), poniewa o ile z gniazda przed redukcj pobierzemy wikszy prd (a do maksimum jego standardu), to sam kabel jak i wtyczka wpita po przejciwce mog ulec przegrzaniu i uszkodzeniu.
  • Przelotki ze starszego typu gniazd na aktualnie obowizujce standardy.
 Podobnie jak w przypadku rozwiza jednofazowych pamitajmy o zachowaniu "biegunowoci" (kolejnoci stykw) i stosowaniu naleytych przekrojw przewodw.
Teoretycznie jeli N oraz PE s prawidowo wpite to fazy mona pozamienia. Jednak... przyjmujc zasad, e wszystko wykonujemy z zachowaniem numeracji faz i gniazda obwodw jednofazowych waciwie oznaczymy, to pniej bdzie nam atwiej dy do rwnomiernego ich obcienia.
 Niezalenie od tego czy to bd przejciwki sygnaowe, czy tym bardziej zasilajce, jeli nie posiadamy odpowiednich kwalifikacji i nie dysponujemy zapleczem sprztowym nie rbmy ich na wasn rk. Moemy to zleci waciwej osobie lub firmie, albo zakupi gotowy produkt. W drugim przypadku proponuj zwrci uwag na jego jako. Wicej na ten temat w artykule "Wtyki, gniazda, przewody - czy warto na nich oszczdza?".
 Zgodnie z zapowiedzi na koniec dwa przykady urzdze, w ktrych nie by zastosowany standardowy rozkad pinw w zczu XLR.
Jednym by stary model linii opniajcej z trzema niezalenie regulowanymi wyjciami pewnej znanej i bardzo cenionej marki. W instrukcji producent podawa jako sposb desymetryzacji zwarcie pin 2 w XLR z mas. Standardowo na tym pinie wystpuje syga +, jednak urzdzenie miao przyjty odwrotny ukad, zarwno na wejciu jak i na wyjciu, wiec przepuszczenie sygnau symetrycznego nie powodowao nieprawidowoci, ani jego zmiany polaryzacji, natomiast kiedy zastosowana zostaa standardowa przelotka do desymetryzacji (zwarcie pinu 3 z mas), pojawia si problem. Sygnay byy na wszystkich wyjciach, jednak regulacja opnienia nie dziaaa, na kadym z nich byo takie same.
Innym urzdzeniem, nadal produkowanym jest mikser dj-ski - rnie znanej i cenionej marki. Tutaj sytuacja wyglda nieco inaczej, poza wejciem mikrofonowym wszystkie pozostae s niesymetryczne, natomiast wyjcia mamy zarwno symetryczne jak i niesymetryczne. Te zbalansowane opisane s z odwrotn polaryzacj 2 (-) , 3 (+) ni standardowo przyjte. W praktyce korzystamy albo z jednych albo drugich, wic nie bdziemy mie kopotu. Teoretycznie jednak, gdyby zasza potrzeba zsumowania ich, a nie mielibymy opcji odwrcenia polaryzacji wejcia symetrycznego to sygnay zniosyby si wzajemnie.
Bezpieczestwo na imprezie
 Kolejny temat, na ktry mona byoby napisa ksik, ale... w skrcie.
 Agencje ochroniarskie, ich kompetencje i uprawnienia to zagadnienia, o ktrych nie bdziemy tu wiele pisa, w kadym razie, na imprezie masowej powinna by ochrona, zabezpiecza publiczno, wystpujcych i urzdzenia.
 Zajmijmy si natomiast bezpieczestwem gwnie od strony technicznej.
 Podstaw jest sprawny sprzt, dopuszczony do uytkowania w naszym kraju oraz speniajcy normy, a take wykwalifikowana obsuga majca odpowiednie uprawnienia - jeli na danym stanowisku takie s wymagane, nie bdca pod wpywem alkoholu ani rodkw odurzajcych.
 Od strony elektrycznej niedopuszczalne s adne przebicia, nieosonite dostpne czci pod napiciem, w przypadku plenerw stosowanie przewodw nieprzeznaczonych do pracy na otwartej przestrzeni (chodzi o nasonecznienie i wszelkiego rodzaju warunki atmosferyczne) lub stosowanie przewodw sieci napowietrznych w innym charakterze, zarwno tych w izolacji jak i co oczywiste - nieizolowanych, a take innych rodzajw, niezgodnie z ich przeznaczeniem. Nie naley dopuszcza do obciania kabli wikszymi prdami ni zalecane przez producenta (przekrj) oraz napiciami (izolacja), gdy moe to spowodowa uszkodzenie warstwy izolacyjnej (zewntrznej lub wewntrznej) w nastpstwie poraenie prdem lub poar! Take dugo nie pozostaje bez znaczenia. Zbyt may przekrj przy znacznej dugoci spowoduje nadmierny spadek napicia, co za tym idzie moe wywoa nieprawidow prac urzdze elektrycznych. Jeli na kocu takiej linii nie s zastosowane odpowiednie zabezpieczenia wyczajce obwody po przekroczeniu minimalnego lub maksymalnego ustawionego napicia to moe doj do uszkodzenia sprztu i dalszych konsekwencji.
 W przypadku imprez plenerowych wszelkie poczenia powinny by hermetyczne i zabezpieczone przed przypadkowym rozczeniem (take celowym przez niepowoane osoby). Dodatkowo staramy si prowadzi przewody z dala od ludzi, najlepiej tak eby nie byo do nich dostpu, a jeli nie mamy ju innej moliwoci to powinnimy uywa przewidzianych do tego korytek lub najazdw, dotyczy to nie tylko zasilania, ale rwnie wszelkiego rodzaju przewodw sygnaowych. Mimo, i zazwyczaj nie pyn w nich prdy zagraajce yciu i zdrowiu czowieka, to jednak uszkodzenie takiego przewodu na pewno dostarczyoby nam niemao problemw, zwaszcza w trakcie trwania eventu, nie wspominajc o naraeniu si na dodatkowe koszty.
 Jeli chodzi o kable na samej scenie, to nie wszdzie jestemy w stanie woy je w korytka, czasami te nie moemy ze wzgldu na konieczno szybkiego dostpu lub samo jego przeznaczenie (np. kabel mikrofonu wokalnego). Starajmy si prowadzi je tak aby osoby poruszajce si po scenie nie deptay ich i nie potykay si. Moemy je rwnie podklei korzystajc z gafra, gafry (z rnymi okreleniami moemy si spotka), chodzi o szerok tam klejc majc charakterystyczne waciwociach (m.in. nie pozostawia kleju). Pozwoli nam to na ograniczenie przemieszczania si kabli i potocznie mwic "rozwalania ich na wszystkie strony".
 Urzdzenia posiadajce przewd ochronny (klasa I ochronnoci) powinny by podpite do obwodu majcego taki zacisk (popularnie zwany "bolcem") oczywicie podpity i sprawny.
 Obwody zasilajce zarwno scen, jak i pozosta czci imprezy musza by zabezpieczone automatycznym wycznikiem nadprdowym (bezpiecznikiem). Poza podstawow ochron przeciwporaeniow warto stosowa take dodatkow w postaci zabezpiecze rnico-prdowych.
 Jeszcze jedno, na kablach nie wieszamy adnych przedmiotw - do tego su linki none.
 Scena zbudowana musi by z podestw antypolizgowych, powinny one posiada odpowiednie atesty co do ich obcialnoci, cao musi sta stabilnie na utwardzonym podou. Dookoa powinny by stosowane barierki chronice przed przypadkowym upadkiem ze sceny. Siatki lub plandeki maj posiada atesty trudnopalnoci, by odpowiednio podwieszone, aby nie miay moliwoci samoczynnego odczepienia si (poza zamierzonym dziaaniem mechanizmu w razie nadmiernego wiatru). Wieczorem i w nocy dojcie oraz schody powinny by owietlone, zarwno te dla artystw jak i te techniczne (jeli s niezalene), tak samo, co jest chyba oczywistym, stanowiska realizacji. W przypadku samej sceny czasem podane jest jej wyciemnienie na czas wejcia zespou.
 Strefa publiczna oraz drogi do rnych powizanych z imprez miejsc (punkt medyczny, informacja, toalety itd) te powinny posiada pewne minimum owietlenia.
 Kolejn spraw jest oddzielenie publicznoci zarwno od artystw, jak i sprztu. W tym celu najczciej stosuje si potki zaporowe tzw. cikie i lekkie. Cikie s odporne na napieranie tumu i s tak skonstruowane, aby osoby naciskajce na nie, samoczynnie, pod wpywem swojego ciaru powodoway niemoliwo ich przesunicia, dodatkowo odpowiednio spina si je ze sob. Potki lekkie nie s odporne na napr ludzi, a jednie su do wyznaczenia (odgrodzenia) pewnych czci terenu.
 Rnego rodzaju urzdzenia, ktre mog osiga wysok temperatur obudowy i innych dostpnych czci, a take elementy majce ostre krawdzie powinny by w naleyty sposb odizolowane od moliwoci dotknicia.
 Wszystkie zastosowane liny, pasy, szekle, uchwyty, zcza itp. musz by do tego przystosowane oraz posiada atesty producenta. Z naszej strony - nie moemy przekracza ich zalecanej obcialnoci i musimy stosowa je zgodnie z przeznaczeniem. To samo dotyczy si wycigarek rcznych i elektrycznych. Mimo i zazwyczaj posiadaj one mechanizmy samoblokujce to jednak naley po wcigniciu sprztu dodatkowo go zabezpieczy.
 Pamitajmy o przepisach przeciwpoarowych, zapewnieniu drogi ewakuacji o odpowiedniej przepustowoci i oglnie przyjtych zasadach. Kolejn spraw jest zadbanie aby na miejsce mogy swobodnie podjecha suby pogotowia ratunkowego, straackie oraz interwencyjne.
 Na koniec warto poruszy tematy, ktre nie s typowo technicznymi. Istnieje szereg uregulowa zwizanych z bezpieczestwem na imprezach masowych. Na organizatorze spoczywa obowizek zapewnienia: w odpowiedniej iloci sub porzdkowych, medycznych, informacyjnych, naleytego stanu technicznego urzdze i instalacji. Wicej na ten temat: pracujwkulturze.nck.pl...
 Nie bez znaczenia jest rwnie zadbanie o pojemniki na miecie, tak aby uczestnicy nie rzucali ich pod nogi, co mogoby spowodowa dodatkowe zagroenia. Rwnie zapewnienie toalet ma ogromne znaczenie z wiadomych wzgldw, chyba nie ma potrzeby o tym pisa. W przypadku imprez plenerowych w upalne dni dobrze byoby, aby w pobliu mona byo znale zacienion powierzchni, natomiast jeli chodzi o pomieszczenia to powinny posiada urzdzenia do wymiany powierza - najlepiej z klimatyzacj.
 Mimo i ostatnia cz artykuu dotyczya imprez masowych to jednak i w przypadku wydarze zamknitych musimy zadba o pewne minimum zwizane z ochron uczestnikw.
Wtyki, gniazda, przewody - czy warto na nich oszczdza?
 Czy warto oszczdza na kablach, wtykach i gniazdach? Odpowied nasuwa si sama - nie, zwaszcza gdy dziaalno dotyczy usug w terenie. Oczywicie nie chodzi o to eby "na si" kupowa najwysze i najdrosze modele, ale eby nie przekroczy pewnych granic minimum. W instalacjach staych mona pj na kompromisy, ale nie wszdzie, nie zawsze i rwnie do pewnego stopnia. W tym momencie mona byoby skoczy artyku, jednak zastanwmy si nad kwesti z czego wynika taka odpowied.
 Wtyki i gniazda bywaj wykonane z rnych materiaw zarwno tworzywo jak i metal. Oczywistym jest, e jeli ktry z elementw bdzie zbyt mikki to spowoduje szybkie zuywanie si, co przy czstym czeniu i rozczaniu w niedugim czasie doprowadzi do uszkodzenia. Kolejn spraw jest podatno metali na utlenianie si. Kocwka pokryta tlenkami lub zaniedzia na skutek wilgoci gorzej przewodzi prd elektryczny, zwaszcza przy jego maych wartociach (np. sygnay mikrofonowe), co z kolei moe doprowadzi do zupenego zaniku poczenia. Natomiast przy duych nateniach (np. zasilanie) zacznie wydziela si ciepo. Skoro jestemy przy temacie ciepa, to take saby styk czci metalowych (we wtyku i gniedzie) lub zbyt maa powierzchnia styku bd rwnie powodowa jego wydzielanie, ale o tym za chwil.
 Kto moe mi zarzuci, e przecie fabryczne produkty maj swoje dane techniczne m.in. odnonie wartoci maksymalnego prdu i s projektowane z pewnym wspczynnikiem bezpieczestwa. Oczywicie jest to prawda i o ile sprzt wyprodukowany fabrycznie i zaprojektowany z stosowaniem si do tych norm ma odpowiednie gniazda oraz wtyki (chod te nie zawsze), to ju ludzie serwisujcy urzdzenia i kable lub robicy je samemu czasami zapominaj o zapoznaniu si z parametrami danego elementu. Kolejna spraw jest stosowanie taszych zamiennikw, ktre zazwyczaj nie maj podanych danych technicznych lub maja je zawyone. Teoretyczne standard si zgadza, da si wszystko poczy i zazwyczaj pocztkowo dziaa. Chod i od tego s wyjtki - odradzam wpychanie wtyczki do gniazda na si - jeli stawia zbyt duy opr to moemy je uszkodzi mechanicznie, jeli "lata luno" to nie bdzie dobrego styku i moe nie czy lub wypa.
 Wracajc do zamiennikw, ot niekiedy rozbienoci w rozmiarach bywaj bardzo mae, nie rzucajce si w oczy, jednak nie na tyle mae, e s bez znaczenia. W tym momencie mamy sytuacj wspominan wczeniej, powierzchnia styku jest niewystarczajca i albo nie czy albo po jakim czasie poczenie robi si ciepe, a pniej gorce. W dalszym cigu zaczyna topi si tworzywo, w ktrym osadzone s metalowe kocwki. Wtyczka i gniazdo nie nadaj si do ponownego uycia, mog te nie wytrzyma do koca imprezy, a co gorsza stanowi zagroenie poarowe! Rwnie moe si okaza, e kocwki zgrzej si ze sob i bdziemy mieli problem z ich rozczeniem, czyli bdzie konieczno ich obcicia lub ⁄ i poamania. Sytuacja taka pojawia si najczciej w dwch przypadkach: czenie kocwek wysokiej i niskiej jakoci lub czenie ze sob kocwek niskiej jakoci. Co ciekawe z moich obserwacji wynika, e w praktyce czstszym przypadkiem uszkodzenia jest pierwsza sytuacja (oczywicie jeli odniesiemy si do drugiej w kontekcie czenia elementw tego samego producenta).
 Miaem okazje oglda wtyki typu speakon wczone w bezfirmowe gniazda na kabel. Zasilany (w sensie sygnau audio) by system dwikowy nie maej mocy, pojawiy si problemy z poczeniem, raz system dziaa raz nie. Po rozczeniu okazao si e tworzywo byo nadtopione, kocwka przemiecia si i to byo przyczyn problemw.
 Kopotliwe rwnie mog by zbyt mae punkty przewidziane na lutowanie lub rednice otworw do wprowadzania kabla. Take same dawiki nie pozostaj bez znaczenia, za due sprzyjaj przemieszczaniu si kabla i pojawia si moliwo jego wyrwania, za mae podobnie jak wyej niemoliwo wprowadzenia przewodu. Natomiast niewaciwe wykonanie w postaci ostrych krawdzi nara nas na uszkodzenie izolacji.
 Z kolei rezygnacja z "gumki" lub materiau sprystego u wylotu kabla z wtyku powoduje jego wiksze zaamywanie si w tym miejscu, co w perspektywie czasu moe skutkowa uszkodzeniem.
 le dobrane tworzywo na obudow lub jej czci ruchome z czasem popka, zwaszcza w przy niskich temperaturach.
 Jak widzimy wiele czynnikw decyduje o jakoci zcz, powinnimy na to zwrci uwag podczas zakupw.
 Przejdmy teraz do tematu przewodw. W odniesieniu to naszej brany, mamy sytuacje gdzie imprezy odbywaj si rwnie w plenerze. Z tego bezporednio wynika konieczno stosowania przewodw odpornych na warunki atmosferyczne i odpowiednio gitkich. Jak wiemy wraz ze spadkiem temperatury kable sztywniej, co prowadzi po pierwsze do trudnoci w ich prowadzeniu i ukadaniu, po drugie w trakcie zginania moe doj do uszkodzenia przewodu - zarwno samej yy jak i izolacji.
 Do sygnaw cyfrowych, takich jak ABE ⁄ EBU lub DMX stosujmy kable o zalecanych parametrach (impedancja w okolicy 110 Ω, maa pojemno). Tasze zazwyczaj bywaj mikrofonowe, dodatkowo zakoczone tym samym rodzajem zcza, jednak mog one przysporzy nam problemw w postaci bdw wynikajcych z pogorszenia jakoci sygnau (odbicia - wzrost zakce).
 W przypadku przewodw ekranowanych rodzaj oplotu ekranu (jak rwnie jego brak) te nie pozostaje bez znaczenia, zwaszcza jeli chodzi o poczenia niesymetryczne. Czasami spotyka si dodatkow warstw fili aluminiowej. Kolejna spraw jest odporno na zaamywanie, gicie i naciganie. W niektrych kablach dla wzmocnienia stosuje si dodatkowy sznurek lub igielit. Jeli chodzi o przewody zasilajce, to w tanich niemarkowych produkcjach bywaj yy bardzo cienkie, nawet poniej 0,5 mm² i nie pisze tutaj o przewodach zaprojektowanych do maych prdw. Kabel taki nie wytrzyma wielkiego natenia przez duszy czas, bdzie si grza, moe doprowadzi to do zwarcia lub przerwania obwodu, jak rwnie do oparzenia lub nawet poaru. Kable zasilajce, czyli siowe i jednofazowe wystpuj w rnej postaci np. napowietrzne, ziemne, warsztatowe itd. Powinnimy si stosowa do wytycznych producenta odnonie ich przeznaczenia.
 Zarwno w przypadku kocwek jak i przewodw moemy spotka takie ktre teoretycznie s przystosowane do lutowania, w praktyce nawet przy krtkim styku z lutownic izolacja przewodu lub tworzywo w ktrym osadzony jest element metalowy zaczyna si topi i uniemoliwia to dobre polutowanie.
 Jeli od nas zaley wybr pomidzy wyszym i niszym standardem kabla lub zcza w miar moliwoci decydujmy si na te lepsze. Dla przykadu zamiast stosowa wytyki i gniazda zasilajce tzw. komputerowe IEC (C13 i C14) wybierzmy PowerCon-y.
 O wtykach, gniazdach i kablach mona byoby jeszcze bardzo wiele napisa, tutaj temat zosta jedynie nakrelony, aby zda sobie spraw z pewnych problemw. Opis w wikszoci dotyczy niepoprawnie wyprodukowanych artykuw, jednak pamitajmy, e nawet najlepsze przedmioty, ktre nie s stosowane zgodnie z ich przeznaczeniem mog okaza si przyczyn wielu problemw, wcznie z uszkodzeniem drogiego sprztu z ktrym niejednokrotnie pracuj.
przewody dzwiekowe  Na zakoczenie zdjcie y wycignitych z symetrycznego przewodu mikrofonowego. Mimo i przewd posiada sznurek i nie by mocno wyginany (jak np. w przypadku kabla do mikrofonu wokalnego) to po niedugim czasie okazao si e yy maj zwarcie do ekranu. Problem wystpowa na caym odcinku 30m - po rozciciu na fragmenty kady z nich posiada wad. Z wygldu usterki wnioskuj, e zastosowano w yach zbyt sztywny splot, ktry po zgiciu nie chcia wraca do wczeniejszego stanu i powodowa ostre zaamania oraz zbyt mikk, a w zasadzie zbyt mao odporn na przebicie mechaniczne izolacj. Skutkiem czego yy przeszy przez ni i zwieray do ekranu. Na zewntrz kabel wyglda normalnie - nic wizualnie nie wskazywao na jego uszkodzenie. Miaem te do czynienia z bardzo podobn sytuacj jednak byy tam widoczne i wyczuwalne pod palcem zgrubienia ("bble") na izolacji zewntrznej, niestety zdjcia nie posiadam.
dbx DriveRack Venu 360
 DriveRack Venu360 to aktualnie najbardziej zaawansowany model procesora gonikowego firmy dbx. Cechuje go bardzo dua ilo dostpnych funkcji i ogromna elastyczno konfiguracji - z tego te powodu zostanie on tutaj jedynie oglnie przedstawiony. Opis dotyczy soft-u w wersji 1.1.4.0 oraz aplikacji na system Android w wersji 1.1.3.
dbx DriveRack Venue360  W DriveRack-u mamy do dyspozycji miksery i przeczniki wej, procesory antysprzenowe (AFS) i automatycznej kontroli poziomu (Automatic Gain Control), linie opniajce (Delay), korektory graficzne (Grapgic EQ), parametryczne (Parametric EQ) i automatyczne (strojenie systemu) (Auto EQ), bramki szumw (Noise Gate), kompresory (Compressor), generatory czstotliwoci subharmonicznych (Subharmonic Synth), zwrotnice i filtry (wraz ze zmian polaryzacji oraz regulacj poziomu i przesunicia fazowego) (Crossover), limitery (Limiter), a take analizator widma (RTA) oraz generator (sinusioidy dla dowolnej czstotliwoci, szumu rowego i biaego).
 Procesor przyjmuje rwnoczenie maksymalnie 5 kanaw wejciowych poprzez 3 zcza XLR - pierwsze dwa mog by skonfigurowane jako AES (cyfrowe dwukanaowe) lub analogowe, natomiast trzecie odgrnie jest analogowe. Na panelu przednim znajdziemy jeszcze jedno wejcie - na mikrofon pomiarowy, moe by ono skierowane wycznie do RTA. Wyjcia maj posta analogow i jest ich 6 w postaci zcz XLR.
 W bibliotece urzdzenia znajduje si zbir gotowych zestaww ustawie, ktre moemy edytowa w zalenoci od naszych potrzeb. Mamy rwnie moliwo stworzenia zupenie nowych presetw. Do tego celu naley skorzysta z funkcji Wizard, ktra przeprowadzi nas po kolei przez poszczeglne etapy konfiguracji (lub tylko te wybrane: System, AutoEQ, AFS). Jeli nie odpowiada nam taki sposb, to mamy opcj przeedytowania kadego z blokw rcznie za pomoc funkcji Config. Pozwala ona na wybr wejcia, rodzajw blokw (punkty insertowe) oraz ich linkowanie. Funkcja Edit jak atwo si domyli, suy do edycji parametrw danego bloku (EQ, dynamika, filtry itd).
 Cao "procesingu" moemy podzieli na dwie sekcje. Dla kadej z nich niezalenie ustawiamy poszczeglne wejcia lub ich miksy.
Pierwsza skada si z 3 torw (kanaw) przechodzcych przez 3 bloki. Kanay w obrbie danych blokw moemy ze sob linkowa. Pierwszy blok to procesor antysprzeniowy skadajcy si z filtrw staych (fixed) oraz reagujcych na bieco (live). Drugi i trzeci to punkty insertowe, mamy w nich do wyboru: automatyczn regulacj poziomu, linie opniajc, korektor graficzny, bramk szumw, korektor parametryczny (12 punktw pracujce take jako notch) i generator czstotliwoci subharmonicznych. Przy czym, jeli ktrego z procesorw uyjemy w drugim to w trzecim bdzie on niedostpny i na odwrt.
Wyjcia pierwszej sekcji moemy skierowa do wej drugiej. Skada si ona z szeciu torw, wic dysponuje szecioma wejciami. Moemy je pobra, jak wczeniej wspomniaem z wyj sekcji pierwszej, z punktw wyboru jej wej lub bezporednio z wej fizycznych (poszczeglne grupy wej mona ze sob miksowa). W skad drugiej sekcji wchodzi AutoEQ (mogcy pracowa jako 14-sto punktowy korektor parametryczny, rwnie notch), nastpnie punkt insertowy (automatyczna regulacja poziomu, kompresor, bramka szumw, generator czstotliwoci subharmonicznych, linia opniajca), dalej zwrotnica (lub pojedyncze filtry), korektor parametryczny (8 punktw), limiter oraz linia opniajca. Tak samo jak w sekcji pierwszej poszczeglne tory w obrbie danego bloku mona linkowa. Moc obliczeniowa procesora pozwala na uywanie wszystkich blokw rwnoczenie.
 Wybrane funkcje:
• RTA z mikrofonu lub z wybranych punktw przebiegu sygnau (oraz ich sum)
• Grupowy podgld poziomu w wybranych punktw przebiegu sygnau
• Grupowy podgld redukcji sygnau (procesory dynamiki)
• W ustawieniach dowolnej linii opniajcej podgld wszystkich opnie
• Taktowanie procesora wewntrznym zegarem (96 lub 48 kHz) albo zewntrznym sygnaem AES
• Mutowanie poszczeglnych wyj oraz szyn (Bus)
• Kopiowanie ustawie pomidzy blokami
• Wasne opisy wyj
• Dostosowanie poziomw analogowych wej i wyj do rnych standardw
• Szybki dostp do poszczeglnych blokw (poruszanie si w prawo, lewo, gr i d po schemacie blokowym).
 Do komunikacji z aplikacj sterujc (Windows, Android, Mac, iOS) suy zcze sieciowe (RJ45), za pomoc ktrego podczamy si do rutera lub bezporednio do komputera. Parametry poczenia moemy ustawi rcznie lub wybra opcj DHCP (Untility ⇒ Network). dbx Venue 360 display Po uruchomieniu programu automatycznie wyszukuje on dostpne urzdzenia. W celu poczenia naley klikn CONNECT. Jeli jestemy w aplikacji pracujcej w trybie Virtual wystarczy klikn ikonk wyszukiwania i jak poprzednio CONNECT. Po poczeniu zostanie zaimportowana konfiguracja z urzdzenia oraz biblioteka presetw - lewe okno listy (Preset in the device).
Jeli stworzylimy wasne presety w trybie Virtual skopiujmy je do prawego okna (Presets in the file system) zanim poczymy si z urzdzeniem, gdy lewa lista zostanie zsynchronizowana i widoczna bdzie na niej biblioteka urzdzenia. Po rozczeniu z powrotem zobaczymy poprzedni list (prawe okno jest niezmienne niezalenie od poczenia). Aby wczyta programy, ktre s w prawym oknie (zarwno do trybu Virtual, jak i do urzdzenia podczonego online) naley skopiowa je do lewej kolumny (Preset in the device), a nastpnie zaznaczy i wybra RECALL.
Jeli aplikacja i urzdzenie s ze sob poczone wszelkie wprowadzane zmiany, zarwno w programie jak i w sprzcie s na bieco synchronizowane. Dodatkowo mamy opcj penej synchronizacji w obie strony (w ustawieniach aplikacji - Transfer Device Settings). Jeli to zrobimy zostan wprowadzone nieodwracalne zmiany: w przypadku "apki" po rozczeniu nie wrci ona do listy presetw (w lewym oknie) jak miaa wczeniej, w przypadku urzdzenia nazwy na licie pozostan "stare", a do ponownego uruchomienia, natomiast presety bd wczytywane ju nowe - wg odpowiadajcego im nr (myl, e niedogodno ta zostanie usunita wraz z nowym softem).
 W celu aktualizacji soft-u naley skorzysta z gniazda USB.
 Na koniec kilka uwag:
• Pamitajmy aby ustawi poszczeglne gniazda wejciowe w odpowiedni tryb (analogowy lub cyfrowy, menu Utility ⇒ XLR Input Format)
• Pobierajc mix jako rdo sygnau w poszczeglnych sekcjach pamitajmy, e jeli miksujemy wejcia cyfrowe AES z analogowymi pewne kombinacje nie bd dostpne np. pierwsze wejcie analogowe z pierwszym lub drugim cyfrowym (poniewa zajmuj to samo zcze), podobnie z drugim gniazdem XLR (drugie wejcie analogowe z trzecim i czwartym kanaem cyfrowym)
• W przypadku wejcia sygnaami AES procesor moemy taktowa jednym z nich (pod warunkiem, e pracuje z czstotliwoci 48 lub 96 kHz), drugie ustawiamy w tryb Sample Rate Conversion: On (chyba, e pochodzi z tego samego urzdzenia wtedy rwnie Off), natomiast jeli chcemy pozosta przy taktowaniu wewntrznym oba wejcia musz by w trybie On.
• W presecie nie s zapisywane ustawienia menu Untility czyli jasno, kontrast, rodzaje wejcia (AES, analog), jego standard poziomu (headroom), itd. Ustawienia te s ustalane odgrnie i nie bd zmienia si po wczytaniu nowego presetu.
• W ruterze wpinamy si w wejcie LAN (nie WAN).
 Link do strony producenta: http://dbxpro.com/en-US/products/driverack-venu360
Problem z aplikacj dbx Venu 360 oraz PA2 na starszych komputerach
 Pocztkowo mylaem, e aplikacja jest bdnie napisana, jednak okazao si, e ma on po prostu pewne wymagania sprztowe.
 Problem z uruchomieniem aplikacji do sterowania procesorem gonikowym dbx DriveRack Venu360 pod Windows na starszych komputerach objawia si tym, e zaraz po starcie programu zamyka si on oraz wyskakuje komunikat program Venu360.exe przesta dziaa. OpenGL Mamy do wyboru dwie opcje: wyszukaj rozwizanie lub zamknij program. Wybranie opcji wyszukaj rozwizanie nic nie daje. Wszelkie prby uruchomienia jako administrator, w trybie zgodnoci, w trybie awaryjnym lub przeinstalowania do innej lokalizacji nie pomagaj. Podobnie sprawa wyglda z aplikacj dla PA2 jednak tutaj czasami zdarza si, e dostajemy komunikat "OpenGL 1.5 oraz higher is required". Dowiadujemy si z niego, e potrzebna wersja OpenGL to minimum 1.5. Rozchodzi si o sterownik akceleracji karty graficznej. Po co to pisz skoro mamy komunikat? Z dwch powodw, po pierwsze komunikat dostajemy tylko przy aplikacji do PA2, wic instalujc program do Venu nie wiemy co jest przyczyn bdu, po drugie jak zauwayem nie zawsze ten komunikat si pojawia (zaley od zainstalowanego sterownika, mimo i oba nie speniay warunku wersji 1.5, to w przypadku jednego z nich nie pojawia si). W zasadzie w apce do Venu po komunikacie o zamkniciu programu, moemy rozwin szczegy bdu i tam si pojawia nazwa pliku .dll , ktrego dotyczy bd oraz wersja sterownika, jednak nie kady zna si na tyle, eby z tego wywnioskowa o driver jakiego sprztu chodzi. W pierwszej kolejnoci sprbujmy zaktualizowa sterowniki od karty graficznej, jednak moe okaza si, e to nie pomoe i to w zasadzie oznacza, e nie bdziemy mogli korzysta z programu. Sytuacja, z ktra ja miaem do czynienia dotyczya karty na ukadzie Intela Mobile Intel(R) 945 Express Chipset Family. W jego przypadku najnowsza wersja jaka wysza to 8.15.10.1930 i bya zgodna z OpenGL 1.4 oraz od kilku lat ju nie jest aktualizowaa (2009-09-23), prawdopodobnie dlatego e karta nie jest w stanie obsuy nowszego oprogramowania ukadowego.
 Do tej pory nie udao mi si poradzi z tym problemem i wydaje mi si, e jeli bdzie chcieli zosta przy sterownikach od producenta to ju nic si z tym nie da zrobi. Jak wiadomo inne sterowniki mog grozi uszkodzeniem karty.
 Sprawdziem na kilku starszych komputerach pod systemami Windows 7, Vista oraz XP i wszdzie sytuacja wyglda identycznie. Natomiast na nowszym komputerze (w tym przypadku Windows 8) aplikacja dziaa jak najbardziej poprawnie.
 Artyku dotyczy programu w wersji 1.3.3 dla Venu 360 oraz 1.0.5 dla PA2 do innych nie udao mi si dotrze, jednak podejrzewam, e starsze wersje bd zachowyway si podobnie.

Rozwizanie problemu.
Piszc jaki czas temu artyku powyej byem w bdzie, gdy nie rozchodzi si o wymagania sprztowe (przynajmniej nie w nowej wersji programu). Aplikacja Venu360 wersji 2.0.5 (tak aktualnie mam zainstalowan) nadal nie dziaa z najnowszym sterownikiem, ale ze starszym wszystko jest poprawnie.

Dane sterownika zgodnego z programem:
Wersja: 8.15.10.1749
Data sterownika: 2009-05-06
Dostawca: Intel Corporation
Rodzina mikroukadw Mobile Intel(R) 945 Express Chipset Family (Microsoft Corporation - WDDM 1.0)
Prawdopodobnie jest to wersja instalowana razem z Win7.
Po tym jak odinstalowaem nowszy sterownik (razem z usu oprogramowanie tego sterownika) system zainstalowa mi t wanie wersj.

Dane ostatniego (najnowszego) sterownika ze strony Intel-a z ktrym program nie wsppracuje:
Wersja sterownika: 8.15.10.1930
Data sterownika: 2009-09-23
Mobile Intel(R) 945 Express Chipset Family
Strona pobierania: http://www.intel.com/content/www/us/en/support/graphics-drivers/graphics-drivers-for-mobile-intel-945gm-express-chipset-family.html

Dane sterownika zgodnego z programem, nowszego od tego powyej, jednak sterownik ten o ile jest dostpny w Internecie, to nie znajduje si na oficjalnej stronie Intel-a. Instalujemy go na wasne ryzyko. U mnie dziaa poprawnie:
Wersja sterownika: 8.15.10.2548
Data sterownika: 2011-10-04
Dostawca: Intel Corporation
Mobile Intel(R) 945 Express Chipset Family (Microsoft Corporation - WDDM 1.0)

Niezalenie od tego jak mamy wersj program Intel Driver Update Utility w wersji 2.8.2 nie znajduje aktualizacji.
Aktualizacje systemowe - Windows Update w przypadku sterownikw w wersjach 8.15.10.1749 i 8.15.10.2548 proponuj zaktualizowanie. Jeli chodzi o ten pierwszy zostaje on zastpiony wersj 8.15.10.1930 (ktra nie wsppracuje z programem), w przypadku drugiego wystpuje bd i niepowodzenie aktualizacji, a sterownik 8.15.10.2548 zostaje zachowany.
BSS 9088ii (9088) SOUNDWEB - opis i konfiguracja
 BSS 9088ii (take 9088, ktry rni si tylko mniejsz moc obliczeniow) naley do caej rodziny procesorw audio ⁄ video wystpujcej pod wspln nazw Soundweb (9088ii, 9088, 9008, 9010, 9012, 9014, 9016, 9026, 3088, 9015). Skadaj si na ni urzdzenia do obrbki i dystrybucji dwiku, programowane kontrolery, sterowniki cienne, huby i wzmacniacze sygnau sieciowego (moliwo transmisji do 2 km), konwertery (z sieci na sygna analogowy), przeczniki (matryce) sygnau dwikowego oraz obrazu. BSS 9088ii Urzdzenia mona ze sob czy za pomoc kabla sieciowego (skrtki), ktr oprcz sterowania moemy przesya cyfrowo do 8 kanaw audio.
 Modele 9088ii oraz 9088 (take 3088, ktrego nie dotyczy ten artyku) s procesorami dwikowymi na pokadzie ktrych znajdziemy m.in. korektory (EQ) parametryczne i graficzne, automiksery, crossover-y, linie opniajce, procesory dynamiki, filtry (fazowe, grno- i dolno-przepustowe, FIR-y), kontrolery poziomu, matryce urzdze (mikser, ruter), miksery, modulatory, przeczniki i matryce wej, generatory, mierniki poziomu itd. Mamy moliwo konwersji stworzonych programw pomidzy modelami 9088ii i 9088 (w przypadku rozbudowanych aplikacji pamitajmy, e ten drugi moe wykona mniej operacji w cigu sekundy). Oglnie oferowany jest bardzo bogaty zestaw narzdzi zamknity w obudowie o wysokoci 1U.
 Sprztowo do dyspozycji mamy 8 analogowych symetrycznych wej i wyj audio (oraz 8 cyfrowych przesyanych sieci). Wejcia w zalenoci od zastosowanych kart (dwie karty po 4 wejcia) mog by liniowe (poziomy ustawiane s w programie), mikrofonowe wraz z phantom-ami lub cyfrowe AES ⁄ EBU. Oprcz tego w urzdzeniu znajduje si wejcie i wyjcie sieciowe, 2x zczenie RS232 (panel przedni i tylny), zcza zewntrznych sterownikw, wejcie zasilania i oczywicie kontrolki na przednim panelu.
BSS block schematic  Programowo procesor nie ma z gry ustalonej struktury, sami budujemy j za pomoc aplikacji do sterowania - Soundweb Designer. Programowanie odbywa si na zasadzie wybierania z listy urzdze, przecigania na pulpit i czenia ich ze sob. Po klikniciu lewym przyciskiem myszy danego bloku oznaczajcego konkretne urzdzenie (np. EQ graficzny) mamy dostp do jego ustawie - zmiany parametrw (np. podbicie lub tumienie 1kHz), natomiast za pomoc prawego przycisku wywietla nam si menu zwizane z urzdzeniem m.in. jego konfiguracja, kopiowanie ustawie itd. Nie bd opisywa tutaj wszystkich funkcji i moliwoci konfiguracyjnych poniewa jest to materia raczej na ksik ni na artyku, natomiast zainteresowanych odsyam do literatury i programu (odnoniki na dole).
 W procesorze mamy take moliwo stosowania blokw macro. S to zestawy urzdze (funkcji) poczonych ze sob i wystpujcych jako pojedynczy element (blok), ktre tworzymy sami. Przydatne, jeli jakiego fragmentu schematu blokowego bdzie potrzebowali wielokrotnie. Moemy sobie take stworzy oddzielne okno z panelem sterowania dla wybranych funkcji tego bloku. Moliwo tak mamy rwnie dla kadego z gotowych moduw, jeli np. kiedy nie chcemy alby na wierzchu byy dostpne wszystkie regulacje.
 Skoro jestemy przy budowaniu wasnego okna do sterowania procesorem naley wspomnie i moemy wykona taki panel take dla caego schematu, ktry stworzylimy. Nazwijmy go panelem kontrolnym. Jest to oddzielne okno gdzie nie widzimy elementw (urzdze) i ich pocze, a jedynie regulacje i przeczniki wybranych (lub wszystkich) funkcji. Budujemy go w nastpujcy sposb. Po klikniciu na schemacie blokowym na dany element otwiera nam si okienko z dostpnymi funkcjami. Klikamy prawym przyciskiem na tym okienku i wybieramy opcje Design. W tym momencie kada z funkcji, regulacji, wskanikw opisw itd. jest oddzielnym elementem ktry moemy przecign do nowo stworzonego okna, ktre bdzie naszym panelem sterujcym. Okno takie tworzymy wybierajc z grnego menu w programie Map ⇒ New Window. Pamitajmy, e aby chwyta, przeciga i upuszcza elementy okno musi by w trybie Design. Po skoczeniu BSS sterowanie przestawiamy je z powrotem w tryb Operate w analogiczny sposb: Prawy przycisk ⇒ Operate. Nasze elementy (w trybie Design) moemy skalowa, przestawia orientacj (pionowa, pozioma np. suwaki), wybiera ich tryb (np. potencjometr obrotowy, suwakowy, przecznik jako wysuwana lista, kontrolki "LED" itd.). Opcje te mamy dostpne za pomoc menu podrcznego (prawy przycisk ⇒Properties... lub Morph) danego elementu. Elementy moemy take dublowa w ramach jednego okna np. kiedy stosujemy linie opniajc i wskanik wartoci umiecimy podwjnie to jedne wartoci przestawamy aby pokazyway parametry w ms (milisekundach), a drugie w m (metrach). Wartoci lub funkcje moemy linkowa np. dla kanau L i P (zaznaczamy elementy za pomoc SHIFT, a nastpnie wybieramy z menu podrcznego Link). Mamy rwnie moliwo zmiany koloru okna (prawy przycisk ⇒ Map Preferences...), dodania opisw i linii (gra programu - ikonki).
 Tworzy moemy dowolna ilo okienek z rnymi funkcjami a nastpnie umieszcza przyciski otwierajce je (New Linking Button). Dla potencjometrw i wskanikw VU (poziomu) mamy opcj dodania skali (lub jej przecignicia z okienka sterowania danym elementem).
 Oprogramowanie daje nam rwnie moliwo zapamitywania rnych presetw (View ⇒ Presets) dla danej konfiguracji oraz zapisywania caych konfiguracji ze wszystkimi ustawieniami i funkcjami jakie stworzylimy (File ⇒ Save As...).
 Aby stworzy nowy programy wybieramy File ⇒ New, nastpnie w ikonach u gry (lub w menu) New Device, umieszczamy je w naszym nowym oknie i klikamy dwa razy, od tego momentu zaczynamy konfigurowa jego struktur.
 Oprogramowanie daje nam rwnie moliwo ograniczenia dostpu do niektrych funkcji za pomoc opcji administratora (View ⇒ Preferences ⇒ System Design File... ⇒ Security).
BSS Soundweb  Istnieje jeszcze wiele funkcji ktrych tutaj nie opisaem. Na zakoczenie wspomn jeszcze o pewnych trudnociach, ktre mog pojawi si na pocztku uytkowania.
1. Pamitajmy, e do obsugi gotowego programu uywamy trybu okien Operate, a do konfiguracji i tworzenia trybu Design.
2. Wszystkie okna w danej konfiguracji mamy dostpne w wysuwanym menu u gry programu "Maps". Otwarte okna w menu Windows. Okna, ktre tworzymy nazywajmy tak, abymy mogli je pniej bez problemu odnale.
3. Tworzc program zapisujmy go co jaki czas - w razie gdyby cos poszo nie tak. Zdarzyo mi si, e wystpi bd podczas konfiguracji i program si zamkn, oczywicie nie zapisujc tego co zrobiem.
4. Aby poczy program z procesorem musimy zastosowa si do kilku zasad.
a) nazwa urzdzenia zarwno w sprzcie jak i w programie musz by takie same.
W programie ustalamy j za pomoc menu podrcznego ikonki naszego procesora (Properties ⇒ Device ⇒ Name, domylnie U1).
W sprzcie - rwnie za pomoc programu (oczywicie urzdzenie musi by podczone do komputera): View ⇒ Network Window, Go Online (program wyszukuje urzdze w sieci, kiedy widzimy, e znalaz wszystkie klikamy Stop Searching, w tym momencie zostaj one podczone), z listy urzdze wybieramy to ktremu chcemy nada nazw, jego wybranie sygnalizowane jest mruganiem omiu kontrolek phantom na panelu przednim urzdzenia przez okoo 2 sekundy, za pomoc przycisku Rename (w programie) nadajemy nazw.
b) Urzdzenie musi by podpite do ktrego z pierwszych czterech potw COM w komputerze, jeli jest inaczej musimy pozamienia fizycznie lub programowo porty (w Win7 Meneder urzdze ⇒ Porty COM i LPT ⇒ Wybieramy nasz port, menu podrczne Waciwoci lub dwa razy klik ⇒ Ustawienia Portu ⇒ Zaawansowane). Prot w programie wybieramy: View ⇒ Preferences... ⇒ Application... ⇒ Comms.
c) prdko transmisji (liczba bitw na sekund) ustawiany w tym samym miejscu co punkcie b) (Menader urzdze itd.). Dla gniazda COM na panelu przednim urzdzenia ma by 38400, natomiast dla portu z tyu 115200. Zauwamy, e na froncie znajduje si zcze w standardzie PS ⁄ 2 (DIN 8 pin mini) (takie jak dla MAC) i chcc poczy si za jego pomoc z komputerem PC musimy uy przelotki (adaptera). Z tyu zastosowane jest standardowe zcze D-SUB 9 pin.
d) Do podczenia uywamy kabla normal NULL modem (5 wire).

 Odnoniki:
Instrukcja podczenia urzdzenia
Pena instrukcja obsugi dla caej rodziny urzdze SOUNDWEB
Program do sterowania (pod Windows)
Praca kobiety w firmie oferujcej technik estradow
 Brana estradowa, a w zasadzie jej cz techniczna wie si z pewnymi charakterystycznymi skojarzeniami. W pierwszej chwili wikszoci osb przychodzi do gowy obraz sprztu, sceny, wiata. Natomiast jeli chodzi o ludzi, a dokadniej ekip techniczn to kojarzymy j z mczyznami, jednak nie zawsze tak jest. Powoli, ale co raz czciej mona spotka rwnie kobiety. Jak na razie jest ich stosunkowo niewiele, natomiast da si zauway tendencj wzrostow. Wydaje si, e raczej w najbliszym czasie nie dojdzie do sytuacji, w ktrej te proporcje diametralnie si zmieni, nie z powodu trudnoci w opanowaniu wiedzy teoretycznej, ani praktycznej, ale z powodu samej pracy fizycznej. W przypadku realizacji czy projektu nie ma adnych przeciwskaza, ale jak wiemy jest jeszcze sprawa rozadunku, wniesienia, montau itd., gdzie mamy do czynienia take z elementami o sporej wadze. Rwnie nie twierdz, e kobiety nie dayby rady, jednak s pewne ograniczenia ze wzgldw zdrowotnych, o ktrych jest mowa np. w przepisach BHP. Wracajc do realizacji to owszem, stanowisko realizatora dwiku, wiata czy multimediw, do ktrego ograniczaoby si zadanie Pa nie wykazuje preferencji ze wzgldu na pe, tylko... Nie od razu realizatorem si zostaje. Owszem, zdarzaj si przypadki gdzie osoba po szkoleniu i z pewnym dowiadczeniem u boku innych staje za mikserem i w zasadzie omija "ciek kariery", ale wikszoci najpierw dany czowiek jest przyjty w charakterze typowo fizycznym, gdzie zdobywa podstawy praktyczne i uczy si sprztu oraz konfiguracji. Nastpnie awansuje na stanowisko techniczne, a pniej by moe dalej. Nawet gdyby udao si zacz od technika scenicznego (oczywicie majc podstawow wiedz) to i tak nie jest to praca gdzie zupenie pomijamy aspekt fizyczny. Dodatkowo czsto w mniejszych firmach lub przy mniejszych produkcjach wszyscy niezalenie od zajmowanego stanowiska maj na pocztku montau jakie zadanie fizyczne.
 Oprcz aspektu wysiku fizycznego, kobiety posiadaj pewne cechy, ktre mog powodowa utrudnienia lub wikszy dyskomfort dla nich samych, zwaszcza w przypadku duszych wyjazdw w plener. Jednak nie kada dziewczyna patrzy w ten sposb, a praca wykonywana z pasj potrafi wynagrodzi pewne niedogodnoci.
 Temat gwnie mskiego otoczenia w pracy i zwizanych z tym spraw pomijam, gdy dla jednych kobiet moe to by plusem innych minusem, a sami faceci te rnie si zachowuj, wic nie mona tutaj nic uoglnia.
 Co do plusw. Towarzystwo Pa zazwyczaj pozytywnie wpywa na mskie grono i moe by pomocne w organizacji pracy i wzajemnych relacjach. Take, oglnie przyjmuje si, e kobiety s bardziej wraliwe na rne formy artystyczne. Odnoszc si do muzyki, scenografii czy owietlenia moe to mie pozytywny wpyw na projekt lub realizacj.
 Kolejn spraw jest aby caa ekipa wiedziaa, co naley do obowizkw poszczeglnych ludzi. Moe pojawi si sytuacja, gdzie kobieta i mczyzna bd mieli tak sam role np. technik sceniczny. O ile przed imprez nie powinno by problemu i w przypadku jakiego cikiego przedmiotu kto inny z chci wyrczy dziewczyn, to jednak po cikim, dugim evencie ekipa jest zmczona i patrzy eby jak najszybciej zakoczy prac "na dzi". Moe to spowodowa pretensje u niektrych osb dotyczce tego, e gdyby to by chopak nie trzeba byoby mu pomaga w zadaniach nalecych do jego obowizkw. Oczywicie wszystko zaley od podejcia poszczeglnych osb w grupie, a przede wszystkim od ustalenia podziau zada ju na pocztku, o czym pisaem wczeniej. Jeli wszystko bdzie odpowiednio dograne nie powinno by problemu, a obecno kompetentnych Pa raczej rozluni atmosfer i moe wpyn pozytywnie na ogln wspprac.
Literatura w jzyku polskim
 Niestety nie mamy wiele ksiek zwizanych z technika estradow wydanych w jzyku polskim. W wikszoci s to ju leciwe pozycje, niemniej jednak zawieraj wiele wartociowej wiedzy i niezmienne podstawy. Na pewno warto si z nimi zapozna. Nie wszystkie pozycje dostpne s jeszcze w ksigarniach, jednak zazwyczaj mona je dosta w znanym serwisie aukcyjnym w przystpnej cenie.
 Jeli chodzi o czasopisma sytuacja wyglda nieco lepiej, a rednio co miesic wychodzi nowy numer.

Ksiki:
"Homerecording dla kadego" Piotr Kardas, 2014
"Podrcznik akustyki" Everest F. Alton, wydanie 2013
"Podstawy nagonienia i realizacji nagra" Krzysztof Sztekmiler, wydanie 2011
"Dwik w filmie" Magorzata Przedpeska-Bieniek, 2009
"Pro-Audio Angielsko-Polski Sownik Terminologii Nagra Dwikowych" Krzysztof Szlifirski, 2008
"Akustyka sal" Andrzej Kulowski, 2007
"Dwiki i fale" Rufin Makarewicz, 2004
"Goniki i zestawy gonikowe" Jerzy Krajewski, 2003
"DMX512: Podstawy - Przewodnik standardu DMX" Prolight, 2002 (wersja elektroniczna)
"Dwik cyfrowy" Wojciech Butryn, 2002
"Podstawy realizacji dwiku (Poradnik dla uytkownikw mikserw Spirit)" Harman International Company, 1997 (wersja elektroniczna)
"Poczenia. Podstawy profesjonalnej elektroakustyki i naganiania" Tom Butler, 1994
technika estradowa - literatura "O stereo i kwadrofonii Leopold" B. Witkowski, 1990
"Instrumentoznawstwo i akustyka" Mieczysaw Drobner, 1986
"Podstawy Elektroakustyki" wydanie 3, Zbigniew yszkowski, 1984
"Biblia Dwikowca wg Electro-Voice" Bel Acoustic
"Elektroakustyka w pytaniach i odpowiedziach" Bolesaw Urbaski, 1978
"Elektroakustyka na scenie i estradzie" Jerzy Sereda, 1977
"Akustyka Muzyczna" Mieczysaw Drobner, 1973
"Stereofonia Dla Wszystkich" A. Witort, 1973
"Obliczanie tranzystorowych wzmacniaczy akustycznych" E. A. Popow, 1967
"Urzdzenia Elektroakustyczne" Stanisaw Miszczak, 1964

Czasopisma:
Estrada i Studio
Muzyka I Technologia
Live Sound & Installation (dawniej Live Sound)
Audio
Muzyk
DJ Magazine - sprzeda wycznie wysykowa
Praca i wyksztacenie
 Wielu ludzi chccych podj prac w firmie zwizanej z technik estradow zastanawia si w jaki sposb osign cel. Ludzi tych mona podzieli na dwie grupy, jedni to ci, ktrzy chc j wykonywa w zwizku ze swoimi zainteresowaniami lub po prostu taki tryb pracy im opowiada (niezalenie od wyksztacenia), natomiast drudzy to ludzie, ktrzy kocz szkoy rednie i myl nad wyborem kierunku studiw pomocnym przy zatrudnieniu ich na stanowisku realizatora dwiku, wiata lub innym podobnym.
 Jak natomiast sprawa wyglda w praktyce? Jaka jest droga awansu? Czego oczekuj przyszli pracodawcy?
 Pracownikami firm nagonieniowych, owietleniowych, stawiajcych konstrukcje itp. s m.in ludzie z wyksztaceniem w kierunku zwizanym z bran (czasami firmy wanie takich ludzi poszukuj), jednak nie s oni wikszoci. Posiadanie wyksztacenia w zawodzie na pewno nie zaszkodzi, a wrcz pomoe w otrzymaniu pracy, natomiast prawdopodobnie dowiadczenie bdzie decydujcym czynnikiem. Niewtpliwie pomocne okae si wykazanie wiedz w trakcie rozmowy kwalifikacyjnej. Istnieje rwnie opcja podjcia pracy na stanowiskach typowo fizycznych bez dowiadczenia i wyksztacenia w kierunku pod okiem osb bardziej zorientowanych w temacie. Okres taki mona wykorzysta na przygldanie si i dopytywanie bardziej dowiadczonych kolegw o niejasne i mniej zrozumiae kwestie. Z czasem w wyniku pewnych sytuacji moe okaza si, e dopuszcz oni Was do sprztu, kontrolujc co si dzieje, nastpnie kiedy nabior zaufania zaczn zostawia samych. Kolejnym krokiem bdzie awans na osob techniczn. Jeli interesuje Was stanowisko realizatora, to w zasadzie sytuacja wyglda tak samo - bdc osob techniczn rozmawiacie z realizatorami, wykazujecie si samodzielnie zdobyt wiedz i czekacie na moment kiedy pozwol Wam "stan na chwil przed mikserem". Od ich pozytywnej opinii mog zalee Wasze pierwsze, proste, samodzielne realizacje.
Aktualnie studiw ukierunkowanych pod omawianym ktem jest coraz wicej i prawdopodobnie z czasem posiadanie "papieru" nabierze co raz wikszego znaczenia podczas rekrutacji. Na dzie dzisiejszy, o czym ju wspominaem, wikszoci pracownicy to ludzie, ktrzy nie maj studiw zwizanych z zawodem, albo maj tylko czciowo powizane np. elektronik. S to zazwyczaj pasjonaci i samoucy, albo osoby, ktre zaczy akurat tak prac "przypadkowo" np. jako fizyczni, pniej brana wzbudzia ich zainteresowanie, powoli wcignli si i nabrali wiedzy.
Najwaniejsza jest praktyka, oczywicie podparta solidnymi podstawami teoretycznymi, nastpnie poszerzanie wiadomoci i dowiadczenia. Warto dodatkowo bra udzia w rnych kursach i szkoleniach organizowanych przez producentw i przedstawicieli sprztu oraz podnosi swoje kwalifikacje przez zdobywanie uprawnie np. SEP (dozoru i eksploatacji urzdze instalacji i sieci elektroenergetycznych o napiciu do 1 kV), wysokociowych itd.
 Wracajc do tematu szkoy, istniej studia, ktre maj mniej lub bardziej zwizane kierunki np.: akustyka, realizacja dwiku, inynieria dwiku, reyseria wiata lub choby wyksztacenie muzyczne.

Przykadowe uczelnie:
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydzia Fizyki, Akustyka
Akademia Grniczo-Hutnicza im. Stanisawa Staszica w Krakowie, Studia midzywydziaowe
Politechnika Wrocawska, Katedra Akustyki
Akademia Muzyczna im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy
Uniwersytet Muzyczny im. F. Chopina w Warszawie, Wydzia Reyserii Dwiku, kierunek: Reyseria Dwiku
Politechnika Gdaska, Wydzia Elektroniki, Telekomunikacji i Informatyki, Katedra Systemw Multimedialnych, Specjalno - Inynieria Dwiku i Obrazu
Akademia Filmu I Telewizji - Policealna Szkoa Artystyczna w Warszawie
Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w odzi, Wydzia Artystyczny , Produkcja i realizacja muzyki
Akademia Sztuk Piknych w Warszawie, Pracownia Sztuki Operatorskiej i Reyserii wiata

Tematy pokrewne poruszone w Internecie:
Szkoy i kursy realizacji dwiku
Zawd akustyka - gdzie s szkoy?
Jak zostac akustykiem - gdzie sie czegos nauczyc, dowiedziec
Jak zosta akustykiem i nagonieniowcem?
Jak zacz pierwsz prac zwizan z Technik Estradow
Kompatybilno bezprzewodowych systemw Shure (i JTS) z rnych serii
 Nie miaem moliwoci sprawdzenia wszystkich dostpnych na rynku serii marki Shure, dlatego artyku ograniczy si do wsppracy urzdze bezprzewodowych systemw PGX, SLX, ULX, UC oraz kompatybilnoci z mark JTS dla urzdze US901D (odbiornik - baza) i PT950B (microport - bodypack). Okazuje si, e kade z urzdze wchodzcych w skad wymienionych wczeniej serii moe wsppracowa ze sob. Mam na myli to, e nadajniki z jednej serii mog bezproblemowo czy si z odbiornikami innych serii, dodatkowo dochodzi tu kompatybilno z mark JTS.
bezprzewodowe systemy Shure  Sprawdzajc nadajnik z serii PGX okazuje si, e mimo i odbiornik PGX4, ktry jest do niego dedykowany nie posiada kontrolki sabej baterii to nadajnik nadaje tak informacj i zostaje ona pokazana w przypadku zestrojenia go z odbiornikiem SLX4. Natomiast baza ULX ma wskanik stanu baterii, jednak nadajnik PGX2 nie wysya ju tak szczegowej informacji, po prostu w pewnym momencie pojawia si ikona pustej baterii. Wspomniane ju wczeniej urzdzenia JTS take wsppracuj z systemami Shure. Nadajnik PT950B wysyka pen informacj o stanie baterii, ale jest ona czytelna tylko dla odbiornika tej samej firmy, w przypadku zastosowania bazy Shure otrzymujemy jedynie informacj o sabej baterii bez wskanika poziomu.
 W opcji mieszania systemw Shure z JTS zauwaymy, e zostaa zastosowana korekcja czstotliwociowa w bazie US901D. Podczas testowania mikrofonu Shure UC2 z odbiornikiem JTS sycha byo, i system ma duo wicej rodka (i nieco gry) ni w przypadku pracy z oryginalna baz (prawdopodobne jest, e rozchodzi si o zabieg preemfazy i deemfazy). Wspomniany mikrofon posiada trzypoziomowy wskanik stanu baterii, jednak w jego oryginalnym odbiorniku UC4 pokazywana jest tylko informacja o koczcej si baterii, podobnie sprawa wyglda przy wsppracy z baz JTS PT950B. Posiada ona pen informacj o stanie baterii, jednak dziaa ona prawidowo razem z przewidzianym nadajnikiem, natomiast przy testowaniu wsppracy z UC2 wskanik pokazuje cay czas pena bateri i w pewnym momencie kiedy na nadajniku Shure wywietla si najniszy poziom, wtedy na odbiorniku JTS pokazuje si informacja o krytycznym jej stanie.
 W przypadku mieszania systemw naley dobra identyczna czstotliwo pracy nadajnika i odbiornika, co nie znaczy e bdzie to ta sama grupa i kana. Naley posuy si tabelkami z wykazem czstotliwoci dla danych grup i kanaw odpowiadajcych zakresowi pasma w jakim pracuje system. Zwracam uwag, e w przypadku Shure nawet systemy z tej samej serii pracuj w rnych pasmach oznaczonych literowo. W takim przypadku grupa i kana odpowiadajce pracy na danej czstotliwoci nie bd takie same jak grupa i kana systemu pracujcego w innym pamie dla tej samej czstotliwoci. Istniej te rozbiene pasma gdzie adna z czstotliwoci pracy nie pokryje si, czyli nie uda nam si tak dobra grup i kanaw aby systemy mogy wsppracowa.
 Niektre zestawienia do pobrania w dziale Instrukcje i download, temat: Shure - wykaz grup i kanaw o tych samych czstotliwociach dla rnych serii.
dbx 1066 i 1046 - niepoprawnie dziaajcy wskanik poziomu
 Kilkukrotnie spotkaem si z sytuacj wadliwie dziaajcych (uszkodzonych) wskanikw poziomw wejciowych ⁄ wyjciowych w urzdzeniach 1066 i 1046 firmy dbx. S to odpowiednio podwjny i poczwrny kompresor. Wada polegaa na tym, e kiedy urzdzenia byy wieo wczane do sieci pokazyway pewien stay poziom wysterowania. Czasami wiecia si tylko jedna - pierwsza dioda, czasami kilka pierwszych mimo i na urzdzenie nie by podawany aden sygna. Z czasem, kiedy troch popracoway stopniowo wada znikaa, chod nie zawsze. Urzdzenie podczas wystpowania usterki nie wprowadzao adnych przydwikw ani innych syszalnych efektw. Jeli poziom sygnau dostarczony do kompresora by niszy ni pokazywany przez diody to sygna nie powodowa adnych zmian na wskaniku (wieciy pierwsze ⁄ pierwsza dioda), natomiast jeli przekroczy - to kolejne diody pracoway prawidowo - mrugay w zalenoci od wielkoci sygnau.
 Caej sytuacji okazaa si winna tama czca panel przedni z pyta gwn. W 1066 s dwie takie tamy, a w 1046 jedna. W zaczonym poniej filmie wida co si dzieje w takcie poruszania tymi tamami. Po przeczyszczeniu zcza do ktrego bya przyczona tama problem znikn.
 Chce podkreli e artyku zosta napisany aby pomc w zlokalizowaniu usterki osobom majcym wiedze i dowiadczenie w naprawie tego typu urzdze. Nie zalecam podejmowania naprawy przez osoby, ktre si na tym nie znaj!

Pobierz film - format mp4 (8,4 MB)

dbx 1046:
dbx 1046
dbx 1066:
dbx 1066
Udostpnione na fb
Odtwarzacze pyt CD Audio
Opis zasady dziaania odtwarzaczy CD, historia ich powstania oraz informacje na temat stosowanego ukadu korekcji bdw.
Wytumienie maych pomieszcze - fakty i mity
Jak w kadej dziedzinie take i tutaj moemy spotka si z rnymi pogldami na ten temat. Jedne s prawdziwe, w innych jest cz prawdy, a jeszcze inne to tylko legendy ;-) powtarzane i przekazywane dalej.
d3 | Black Trax | prezentacja w Prolight
Filmik prezentujcy moliwoci ledzenia systemu BLACK TRAX w poczeniu z systemem do wizualizacji multimediw - d3 designer.
Znalezione w sieci
Prezentacja najwyszej jakoci sprztu do rejestracji, obrbki i dystrybucji dwiku
Film bdcy wywiadem z pracownikiem Polskiego Radia obsugujcym sprzt zastosowany do zebrania dwiku, jego podziau, dystrybucji i obrbki. Materia zosta nagrany w wozie transmisyjnym, podczas Konkursu Chopinowskiego 2015. Przedstawia zarwno troch historii, jak rozwaania na temat moliwoci zmian jakie prawdopodobnie nastpi w przyszoci. Prezentuje najnowsze modele urzdze dajce ogromne moliwoci jeli chodzi o jako dwiku i jego ruting. Sygnay miksowane s w standardzie stereo (kilka miksw), natomiast sama rejestracja odbywa si w 5.1 - w obu przypadkach przy czstotliwoci prbkowania 96kHz. Zastosowana zostaa tam technologia MADI oraz Dante, mikser firmy Studer model Vista 5, monitory Neumann, karty dwikowe RME, mikrofony Schoeps oraz bezprzewodowe Shure z serii Axient, a take procesory pogosowe firmy Lexicon PCM. Wywiad przeprowadzony i zarejestrowany przez Portal Nagonieniowy.Pl
9 rzeczy, ktre muzyk powinien wiedzie o akustyku
Zespoy nie posiadajce swojego realizatora dwiku zazwyczaj korzystaj z usug, wiedzy oraz dowiadczenia akustyka firmy nagonieniowej lub klubu w ktrym graj koncert. Niejednokrotnie nie mieli oni wczeniej okazji aby si pozna ani wsppracowa. Moe to doprowadzi do nieporozumie, zwaszcza kiedy jedna ze stron nie ma jeszcze wielkiego dowiadczenia na scenie.
Artyku mwi o budowaniu wzajemnych relacji pomidzy akustykiem a zespoem. Przedstawia on sytuacj z punktu widzenia realizatora.
Copyright © 2013 - 2018 Technika Estradowa. Wszystkie prawa zastrzeone.
Designed by Free CSS Templates